Ζωντανεύοντας την Άνοιξη του Γιάννη Ρίτσου

Στην αρχή της άνοιξης, μετά τη συνηθισμένη συζήτηση και την καταγραφή των πρότερων γνώσεων και αντιλήψεων των μικρών μαθητών στον πίνακά μας, σκεφτήκαμε να κάνουμε μια μικρή βόλτα στον κόσμο της ποίησης και να ονειρευτούμε την Άνοιξη με οδηγό τα λόγια του μεγάλου μας ποιητή Γιάννη Ρίτσου. 

Έτσι αναγνώστηκε στα παιδιά ένα απόσπασμα από το υπέροχο ποίημα Όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού (εκδ. Κέδρος), το τμήμα που αναφέρεται στην άνοιξη... Ζητήθηκε από τα παιδιά αφού το άκουσαν μια φορά με προσοχή μια φορά, να διαλέξουν μια εικόνα του ποιήματος που τους έκανε ιδιαίτερη εντύπωση και να τη μοιραστούν με τους συμμαθητές τους. Αρχικά μόλις 2-3 παιδιά ανέφεραν αυτό που θυμούνταν ενώ τα υπόλοιπα έμειναν σιωπηλά καθώς ήταν η πρώτη φορά που δοκιμάζαμε μία τέτοια εργασία! Μόλις λοιπόν ένα παιδί περιέγραψε την εικόνα που είχε κρατήσει στη μνήμη του, ζητήθηκε από όλα τα παιδιά να τη ζωντανέψουν με όποιο τρόπο ήθελαν... σαν tableau vivant. Η δραματοποίηση αυτή ξύπνησε άμεσα το ενδιαφέρον περισσότερων παιδιών που αφού ζωντάνεψαμε τις πρώτες 2-3 εικόνες, προσπάθησαν να θυμηθούν κι εκείνα τα λόγια του ποιήματος και ζήτησαν να το ξανακούσουν, ξανά και ξανά... Σχεδόν όλα τα παιδιά κατάφεραν τελικά να εντοπίσουν και να θυμηθούν ένα στίχο του ποιήματος και να τον περιγράψουν ώστε να τον ζωντανέψουμε. Κάποιες εικόνες ήταν ιδιαιτέρως αγαπητές, όπως τα τριαντάφυλλα που τρελάθηκαν κι η κοπέλλα που κελαηδούσε κι η μάνα που χόρευε... Στο τέλος της διασκεδαστικής αυτής δραστηριότητας κι αφού είχανε ήδη ακούσει αρκετές φορές το ποίημα, τα νήπια κλήθηκαν να αποτυπώσουν εικαστικά τον πιο αγαπημένο τους στίχο και οι όμορφες ζωγραφιές τους ακολουθούν. Σημαντικό πάντως είναι ότι η πρώτη επαφή των παιδιών με έναν πραγματικά εξαιρετικό ποιητή μας ήταν μία χαρούμενη και δημιουργική εμπειρία.

Το απόσπασμα του ποιήματος με το οποίο εργαστήκαμε:

Απόψε κοιμηθήκαμε στην αγκαλιά της άνοιξης

ακουμπώντας το κεφάλι στην καρδιά της.

Ακούγαμε στον ύπνο μας τις ανάσες των πουλιών και την  καρδιά μας.

Το πρωί που ξυπνήσαμε, είδαμε τον ουρανό να περπατάει στην

κάμαρά μας σα γαλανό πουλί με χρυσά μάτια που τσίμπαγε

τα ψίχουλα των σκιών που ‘χαν μείνει από χθες βράδυ στο πάτωμα.

Μια στιγμή να νιφτούμε και φτάσαμε. 

Σήμερα μια μικρή κοπέλα, με θαλασσιά κορδέλα στα μαλλιά,

στάθηκε στην κορφή της λεύκας και κελαδάει.

Απ’ το τραγούδι της πετούν μικρά πουλιά που γεμίζουν

τις αυλές και τις στέγες.

Τα πουλιά κάθονται στους ώμους των παιδιών.

Οι άνθρωποι μπλέκονται στα δίχτυα των αχτίνων και τρεκλίζουν

σαν πρωτόβγαλτα πουλιά.

Τα τριαντάφυλλα τρελάθηκαν και κάνουν τούμπες μέσα στο νερό.

Θε μου, το μεθυσμένο φως θα σπάσει τα τζάμια, θα πλημμυρίσει

τις κάμαρες και δε θ’ αφήσει μήτε έναν ίσκιο για να σκεπάσει

η μάνα τα μάτια της.

Τότε θα τινάξει στον αέρα το μαντήλι της και θα χορέψει κείνο το

νησιώτικο χορό που χόρευε στα νιάτα της μαζί με τον πατέρα

– ένα χορό που μυρίζει θάλασσα και βάρκες φορτωμένες πορτοκάλια.

Ο πατέρας θα κάνει πως ξέχασε το χορό και θα χαμογελάει

καθώς θα κρούει τη φτέρνα στον αέρα.

Κ’ εμείς ξοπίσω τους, παιδιά, πουλιά, λουλούδια και λιθάρια,

θα χορεύουμε στ’ αλώνι του ήλιου τραγουδώντας τις μέρες που

δε χάνουνται μες στο τραγούδι, όταν οι μεγάλοι χορεύουν
μαζί με τα παιδιά τους τον ίδιο χορό της κάθε άνοιξης.

Οι ζωγραφιές μας συνολικά: 

Επιλογή δύο στίχων

Καλή Σαρακοστή

Όμορφες εντυπώσεις από τη Καθαρή Δευτέρα και το πέταγμα του χαρταετού άνοιξαν τη σημερινή μας συζήτηση. Τα παιδιά είχαν ενδιαφέροντα πράγματα να πουν για το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς και έκαναν μερικές γλυκές ευχές για την περίοδο που μόλις άρχισε. Καταγράψαμε τις ευχές αυτές πάνω στους μικρούς χαρταετούς μας... είναι μικροί γιατί έχουν ανέβει πολύ ψηλά στον ουρανό και τους κοιτάζουμε από μακριά!

 Καλωσορίζοντας τη Σαρακοστή, συναντήσαμε τον όμορφο πίνακα του Σπύρου Βασιλείου που μας έδωσε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε τα εδέσματα στο Σαρακοστιανό τραπέζι και να μιλήσουμε για τις δικές μας εμπειρίες από τη χθεσινή μέρα. 

Κάποια εδέσματα ήταν γνωστά αλλά κάποια άλλα καινούρια & μάλλον παράξενα. Μας βοήθησε πολύ το εποπτικό υλικό της εξαιρετικής συναδέλφου Ανθής Ζήση. Τα παιδιά αντάλλαξαν γνώσεις και εμπειρίες για το κάθε εικονιζόμενο έδεσμα κι εξέφρασαν ερωτήματα για τα πιο ασυνήθιστα. Η αθώα ερώτηση "Πώς γίνονται τα λουκούμια;" μας έστειλε στον υπολογιστή για να παρακολουθήσουμε βιντεάκι στο youtube σχετικό με την παρασκευή τους. Έτσι μας μπήκε το μικρόβιο να δοκιμάσουμε κι εμείς αυτό το παραδοσιακό νηστίσιμο γλυκό αφού βεβαίως το φτιάξουμε με τα χεράκια μας!

Με αφόρμηση τον πίνακα του Βασιλείου ζωγραφίσαμε κι εμείς το δικό μας Σαρακοστιανό τραπέζι με πολλές ή λιγότερες λεπτομέρειες... Παρ' όλο που ο πρωταρχικός στόχος μας ήταν η εικαστική έκφραση, η δραστηριότητα αυτή αποκαλύπτει παράλληλα τις πληροφορίες που συγκράτησαν τα νήπια για το περιεχόμενο ενός σαρακοστιανού τραπεζιού.

Ιδού:

Αγάπη είναι...

Επηρεασμένα από την ημέρα, μερικά νήπια ζήτησαν να κάνουμε κάτι για τον Άγιο Βαλεντίνο... κι αφού η πλειοψηφία της τάξης συμφώνησε με χαρά, δεν υπήρχε λόγος να μην ασχοληθούμε με το θέμα αυτό. Βεβαίως τα παιδιά ίσως να περίμεναν τις συνηθισμένες καρδούλες, καρτούλες και λουλουδάκια που βλέπουν στα μαγαζιά και στην τηλεόραση, όμως εμείς προσπαθήσαμε να ξεφύγουμε λίγο από την επιφανειακή φύση αυτής της εμπορικής γιορτής.

Πρώτο μας μέλημα ήταν να συζητήσουμε για την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου και ν' ανταλλάξουμε γνώσεις και απόψεις. Τα νήπια ήταν πλήρως ενημερωμένα και οι παρατηρήσεις τους οξυδερκείς... Υπήρχαν μάλιστα και λίγα που ανέφεραν ότι η γιορτή αυτή δεν τους ενδιαφέρει καθόλου και μερικά άλλα που διευκρίνησαν ότι το μόνο που τους νοιάζει είναι τα γλυκά!!! Μιλήσαμε όμως για το όμορφο συναίσθημα στο οποίο βασίζονται οι εορτασμοί της ημέρας, δηλαδή την Αγάπη. Κάθε παιδί είχε την ευκαιρία να σκεφθεί και να εκφράσει τι σημαίνει για εκείνο η λέξη Αγάπη με τη βοήθεια του ερωτήματος "Τι είναι για σένα αγάπη;" ή πιο συγκεκριμένα "Πώς καταλαβαίνεις ότι κάποιος σε αγαπάει;" 

Στο τέλος της συζήτησης, διαβάσαμε το παραμύθι-ύμνο στην ανιδιοτελή αγάπη: "Το δέντρο που έδινε" του Σελ Σίλβερστάιν [μπορείτε να το παρακολουθήσετε σε ένα υπέροχο animation ακολουθώντας αυτό το σύνδεσμο]. Η αγάπη και η γενναιοδωρία της Μηλιάς μάγεψε τα παιδιά, τα οποία αναστοχαζόμενα στο τέλος της ιστορίας, προτίμησαν να έχουν φίλο το δέντρο κι όχι το αγόρι [κατά συντριπτική πλειοψηφία] με ιδιαιτέρως εύστοχες αιτιολογήσεις της επιλογής τους. Αναγνώρισαν δηλαδή στο παραμύθι και στη συμπεριφορά της Μηλιάς σημαντικά στοιχεία της ουσιαστικής αγάπης. Όλες οι ιδέες και οι σκέψεις των παιδιών καταγράφηκαν & παρουσιάζονται παρακάτω. 

Τέλος, εφαρμόσαμε τη Ρουτίνα Σκέψης "Χρωμάτισε - Συμβόλισε - Απεικόνισε" ώστε να μπορέσουν τα νήπια ν' αποτυπώσουν πιο στοχευμένα την κατανόηση του συναισθήματος αυτού. Τα σύμβολα που χρησιμοποιήθηκαν προτάθηκαν και επιλέχθηκαν αποκλειστικά από τα παιδιά αυτή τη φορά, γεγονός που με χαροποιεί ιδιαίτερα αφού αποτελεί σημαντικό δείγμα της ανάπτυξης της σκέψης τους.